دانستنیهای نجوم و اخترفیزیک

وقایع شب یلدا در علم نجوم

by on دی.۰۲, ۱۳۹۲, under اخبار روز و ناسا, نجوم

IMAGE634599990193362500رییس انجمن نجوم آماتوری ایران گفت : بسیاری از مردم تصور می کنند ، علت به وجود آمدن فصول، نزدیک و دور شدن زمین در مدار خود به گرد خورشید است و در نتیجه علت طولانی بودن شب یلدا را نیز با این موضوع بی ارتباط نمی دانند .مهندس مسعود عتیقی میگوید : با وجود آنکه زمین به گرد خورشید می گردد اما از دید ناظر زمینی این گونه احساس می شود که خورشید در زمینه صورت های فلکی آسمان برخلاف جهت عقربه های ساعت ظاهرا دایره البروج ( مسیر گردش ظاهری خورشید در کره آسمان ) را طی می کند . از آنجا که دایره «ا لبروج » با معدل « النهار » که در حقیقت همان استوای آسمان است ۵/۲۳ درجه زاویه دارد این دو دایره در دو نقطه همدیگر را قطع می کند که به این نقاط اعتدالین (اعتدال بهاری و پاییزی ) گفته می شود  . وی خاطر نشان می کند :  بدیهی است طرفین نقاط اعتدال را انقلابین می گویند که یکی انقلاب تابستانی و دیگری زمستانی است . به گفته رییس انجمن نجوم آماتوری ایران، نقاط انقلابین بیشترین کشیدگی زاویه ای را با استوای آسمان دارد که با رسیدن خورشید به نقطه انقلاب زمستانی فصل سرما آغاز می شود و خورشید در جنوبی ترین میل آسمانی است . طبیعتا خورشید در این هنگام از جنوب شرق طلوع می کند و با طی کردن کمان کوچکی در جنوب غربی غروب می نماید . با این حساب تابش مایل نور خورشید از یک سو و کوتاه بودن روز با توجه به کمان طی شده خورشید از سوی دیگر موجب سردی فصل زمستان می شود و این در شرایطی است که در فصل زمستان نیم کره شمالی، خورشید به زمین نزدیک تر است . رییس انجمن نجوم آماتوری خاطر نشان می کند: زمستان امسال در روز پنجشنبه اول دی ماه ۱۳۹۰ ساعت ۸:۵۹ دقیقه صبح آغاز می شود که در این زمان خورشید به بیشترین فاصله با استوای آسمان می رسد . بنابراین با توضیحاتی که اشاره شد شب یلدا طولانی ترین شب سال و کوتاه ترین روز را به دنبال خواهد اشت و این در شرایطی است که در نیم کره جنوبی ، زمین کوتاه ترین شب و طولانی ترین روز را با توجه به آغاز فصل تابستان در آن نیم کره تجربه خواهد کرد .رییس انجمن نجوم آماتوری ایران تاکید کرد: طولانی بودن شب یلدا نسبت به شب های قبل و بعد از آن در حد چند دقیقه است و به این معنی نیست که آن شب مدت زمان بسیار طولانی نسبت به شب های بعد و قبل دارد . لازم به یادآوری است که دو هفته بعد از این شب دیرترین طلوع خورشید رخ خواهد داد که با مفهوم یلدا به عنوان طولانی ترین شب سال تعارضی ندارد چرا که در تعریف، شب به فاصله لحظه بین غروب تا طلوع خورشید گفته می شود .  ایرانیان باستان به این تقسیمات زمان و تفاوت طول شبانه روز و طبعیتا زوایای بین مدارات که به آن اشاره شد اشراف کامل اند و آن را در محاسبات خود لحاظ می کردند . به گفته عتیقی، بنا بر نقل تاریخی، یلدا به معنی تولد و نشانه زایش خورشید بعد از یک شب سرد و طولانی است که نهایتا نور بر تاریکی غلبه می کند . در ایران و بسیاری از کشورهایی که ریشه زبان و ادبیات فارسی دارند یلدا گرامی داشته می شود و افراد خانواده با خواندن شاهنامه و تفائل به دیوان حضرت حافظ و استفاده از خوراکی هایی مانند انار و هندوانه گرد هم جمع می شوند و از این طریق ضمن ایجاد قدرت انسجام خانوادگی و فامیلی افراد جوانتر از تجارب کهنسالان استفاده می کنند .planet-earth


Leave a Reply